Waterkwaliteit in landbouwgebied

MAP-meetnet

Het MAP-meetnet is opgesteld om de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater in landbouwgebied op te volgen. De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) is de officiële instantie bevoegd met deze taak.

Oppervlaktewater

Voor het oppervlaktewater gebeurt de opvolging via de MAP-meetpunten. Dit zijn vaste locaties in waterlopen waar maandelijks, naast andere parameters, de nitraatconcentratie wordt bepaald, en zijn verdeeld over heel Vlaanderen. Vlaanderen telt ongeveer 750 MAP-meetpunten.

De locaties zijn zo gekozen dat de MAP-meetpunten aan volgende criteria voldoen:
• Het stroomgebied is hoofdzakelijk agrarisch van karakter
• Er is geen invloed van industriële afvalwaterbronnen
• Er is geen invloed van overstorten (op riolen of collectoren) of effluentlozingen van rioolwaterzuiveringsinstallaties
• De hoeveelheid stikstof in het geloosde huishoudelijke afvalwater is berekenbaar en heeft een beperkte invloed (iedere inwoner loost gemiddeld 10g stikstof per dag)

Grondwater

Het grondwater wordt opgevolgd via 2100 grondwatermeetputten, verdeeld over Vlaanderen en gelegen in landbouwgebied. Deze grondwatermeetputten worden halfjaarlijks bemonsterd, o.a. op nitraatconcentratie. Er wordt steeds op één of meerdere vaste dieptes bemonsterd, via filters. De bovenste filter (filterniveau 1) bevindt zich vlak onder de watertafel om de meest recente grondwateraanvulling en hieraan gekoppelde potentiële contaminatie met verontreinigende stoffen te kunnen opvolgen. Voor de MAP-doelstellingen wordt er enkel met dit filterniveau rekening gehouden.

Toestand waterkwaliteit

De MAP-meetpunten schetsen een beeld van de waterkwaliteit, met focus op de nitraatconcentratie, in de kleinere waterlopen in Vlaanderen. De doelstelling is om te komen tot lagere nitraatconcentraties in de waterlopen. Te hoge nitraatgehaltes zijn namelijk nadelig naar gebruik van water (economisch), biodiversiteit in de waterloop (ecologisch) en aantrekkelijkheid van waterlichamen (sociologisch). Via optimalisatie van landbouwactiviteiten, met focus op duurzamere bemesting, wordt getracht de instroom van nutriënten naar de waterlopen te reduceren.

Naar Europa toe dient gerapporteerd te worden over de acties en vooruitgang. De situatie en stand van zaken wordt beschreven door het opvolgen van het percentage rode MAP-meetpunten. Rode MAP-meetpunten zijn meetpunten die gedurende een winterjaar (periode lopende van juli t.e.m. juni) minstens 1 keer de Europese norm van 50 mg nitraat per liter overschrijden. Enkel wanneer alle officiële metingen van de VMM aan het meetpunt onder die grens van 50 blijven, dan blijft een MAP-meetpunt groen. Het percentage rode MAP-meetpunten kende een mooie daling tussen 2000 en 2015, bleef dan wat hangen rond 20%, maar steeg helaas terug de voorbije jaren.

 

Op veel plaatsen worden ook te hoge nitraatgehaltes gemeten in het grondwater. Ook hier dient de instroom van nutriënten gereduceerd te worden. Via duurzamere bemesting wordt gewerkt aan het verlagen van de gehaltes aan reststikstof in de bodem (nitraatresidu’s) om zo de uitspoeling van nitraten naar het grondwater te verminderen.

Bron: Milieurapport VMM