Wat is mijn spuistroom waard?

Eén van de redenen waarom in te zetten op reductie van spuistroomreductie is het prijskaartje dat gekoppeld is aan spuistroom. Indien spuistroom geproduceerd wordt dient deze op een milieukundig verantwoorde wijze afgevoerd te worden. In de meeste gevallen gaat dit gepaard met kosten, bijvoorbeeld wanneer een loonwerker ingeschakeld wordt om de spuistroom uit te rijden, een erkende verwerker ingeschakeld wordt of op het bedrijf een verdeelsysteem wordt aangelegd. Daarnaast heeft spuistroom op zich ook nog een restwaarde. Niet alleen de meststoffen, maar ook het water heeft een financiële waarde (Figuur 1). Hoe de waarde van meststoffen en het water zich tot elkaar verhouden is zeer bedrijfsafhankelijk. De waarde aan meststoffen hangt nauw samen met de EC-waarde van de spuistroom. De kostprijs van het water is dan weer afhankelijk van het type uitgangswater (grondwater, hemelwater versus leidingwater).

Figuur 1 De financiële waarde van spuistroom zit zowel in het water als in de meststoffen[1]
[1] Icons made by Pixel perfect from www.flaticon.com

In het kader van het project S.O.Spuistroom werd een rekenmodule ontwikkeld om de waarde van spuistroom te bepalen. Hierdoor wordt het voor telers mogelijk om de kostprijs van spuistroom in te schatten en te bekijken of investeringen voor spuistroomreductie lonen of het toch eerder aangewezen is om de spuistroom door bijvoorbeeld een erkend verwerker op te laten halen.  De rekenfile is terug te vinden op de website van het project (https://cvbb.be/sospuistroom-spuistroomreductie ).

De werking van de rekenmodule vereist een aantal inputparameters, deze zijn in te vullen door het bedrijf. Een aantal van deze parameters zijn verplicht, anderen zijn dan weer optioneel. Indien je deze niet invult dan wordt een standaard waarde gebruikt. In Tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de inputparameters. Figuur 2 geeft een overzicht van de file. Het bovenste gedeelte is een scrolbaar gedeelte voor de inputparameters, in het onderste gedeelte kan je onmiddellijk je resultaten zien en kom je uit op de waardebepaling van je spuistroom.

Tabel 1 Inputparameters noodzakelijk voor het spuistroom kostenmodel

Figuur 2 Rekenfile “Wat is mijn spuistroom waard?” Groene velden zijn verplicht in te vullen, de gele velden zijn optioneel.

Restwaarde water

In het model kan men kiezen uit drie waterbronnen: hemelwater, grondwater en leidingwater. Elke waterbron heeft een specifieke kostprijs. Waar deze voor leidingwater en grondwater eenvoudig te bepalen is, is dit aanzienlijk moeilijker voor hemelwater. De kost van hemelwater is namelijk zeer bedrijfsafhankelijk. Daarom ook dat er in het model verschillende parameters (zoals bassin grootte, materialen, …) meegenomen worden om deze kostprijs te berekenen.  

Maar ook de teelt en de weersomstandigheden zijn bepalend. In drogere jaren dient vaak frequenter beroep gedaan te worden op alternatieve waterbronnen zoals grondwater en leidingwater. Kijk maar naar de zomers van 2017 tot 2019.

Restwaarde meststoffen

De restwaarde aan meststoffen wordt berekend op basis van standaard meststofprijzen en de elektrische geleidbaarheid (EC) van de spuistroom. Het model bekijkt de samenstelling van de spuistroom en rekent deze om naar de meest passende samenstelling door meststoffen. Op basis hiervan wordt de waarde toegekend. Natrium is een element dat vaak in hoge concentraties aanwezig is in spuistroom. Maar, te hoge concentraties ervan in het irrigatiewater kunnen schadelijk zijn voor de plant. Daarom dat men aan dit element geen financiële waarde toekent. In het kostenmodel wordt de EC-waarde van de spuistroom dan ook gecorrigeerd voor het natriumgehalte. Met deze gecorrigeerde EC en standaard meststofprijzen wordt verder gerekend om de financiële waarde van de meststoffen aanwezig in de spuistroom te bepalen.

Voorbeeld berekening

Als hypothetisch voorbeeld werd de doorrekening gedaan voor een azaleabedrijf met een spuistroomproductie van 2400 m³/jaar en een EC-waarde van 1,1 mS/cm. Er is een hemelwateropvang van 5000 m³ bruto volume, waardoor de waterbehoefte van de teelt voor gemiddeld 92% wordt ingevuld met hemelwater, met uitzondering van enkele zeer droge jaren.

Bij het gebruik van grondwater als secundaire waterbron, heeft de jaarlijkse geproduceerde spuistroom een financiële waarde van 1.966 euro (Tabel 2). De waarde van de spuistroom wordt in dit geval voornamelijk bepaald door de waarde van de meststoffen aanwezig in de spuistroom. Bij het gebruik van leidingwater als secundaire waterbron, heeft de jaarlijkse geproduceerde spuistroom een veel hogere financiële waarde van 4.386 euro. De waarde van de spuistroom wordt in dit geval voornamelijk bepaald door de waarde van het leidingwater aanwezig in de spuistroom.

Per berekening is er ook telkens een visuele weergave van hoe de onderverdeling in kosten is van de waarde van de spuistroom (Figuur 3). Als je de jaarlijkse waarde van je spuistroom kent, kan je gaan doorrekenen of het economisch interessant is om te investeren in een zuiveringstechnologie.

Tabel 2 Overzicht van de output van het rekenmodel voor de hypothetische doorrekening indien grondwater of leidingwater als secundaire waterbron gebruikt wordt

Figuur 3 Onderverdeling van de financiële kost van spuistroom voor de doorrekening waarbij leidingwater als secundaire waterbron gebruikt wordt.